و بعضى به هفتاد هزار حجاب تصريح كرده‌اند چنان كه از « كشف اليقين » از رسول الله صلّى الله عليه و آله و سلّم روايت است كه آن حضرت فرمودند : « چون من به حجاب پروردگار خود رسيدم ، داخل در هفتاد هزار حجاب شدم ، كه بين هر حجابى با حجاب ديگر از حجابهاى عزّت و قدرت و بهاء و كرامت و كبريائيّت و عظمت و نور و ظلمت و وقار و كمال بود ، تا آنكه به حجاب جلال رسيدم » . « 1 » عرفاء عاليقدر اسلام سفرهاى نفس انسان را بسوى خدا تا آخرين مرحله آن به چهار سفر تقسيم كرده‌اند و حكماء عظيم الشّأن ما نيز به تبعيّت از آنان اسفار را چهار عدد ميدانند . در اسفار اربعهء نفس در مراحل كمال مرحوم صدر المتألّهين شيرازى ( قدّه ) در كتاب « أسفار » گويد : وَ اعْلَمْ أنَّ لِلسَّلّاكِ مِنَ الْعُرَفاءِ وَ الأوْلياءِ أسْفاراً أرْبَعَةً : أَحَدُها السَّفَرُ مِنَ الْخَلْقِ إلَى الْحَقِّ . وَ ثَانيها السَّفَرُ بِالْحَقِّ فى الْحَقِّ . وَ السَّفَرُ الثَالِثُ يُقابلُ الاوَّلَ لِانَّهُ مِنَ الْحَقِّ إلَى الْخَلْقِ بِالْحَقِّ . وَ الرّابِعُ يُقابلُ الثّانىَ مِنْ وَجْهٍ لِانَّهُ بِالْحَقِّ فى الْخَلْقِ . « 2 » « و بدانكه از براى سالكين راه خدا از عرفاء بالله و اولياى خدا چهار سفر است : اوّل سفر از خلق بسوى حقّ ، دوّم سفر در حقّ با حقّ ؛ سوّم كه مقابل سفر اوّل است ، سفر از حقّ بسوى خلق است ؛ و چهارم كه

--> ( 1 ) بحار الانوار ج 6 ص 395 ( 2 ) « أسفار اربعه » طبع حروفى ، ج 1 ، ص 13